Türkiye-İtalya İlişkilerinde Tarih, Ticaret ve Bilim Diplomasisi İstanbul’da Buluştu

TÜBA Konsey Üyesi ve İstanbul Teknik Üniversitesi’nin eski rektörü Prof. Dr. İsmail Koyuncu, İstanbul’da Palazzo di Venezia’da düzenlenen “Türkiye-İtalya Ekonomik ve Ticari İlişkileri: Tarihsel Perspektif” başlıklı etkinliğe TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker adına katıldı. Programın açılışında İtalya’nın Ankara Büyükelçisi Giuseppe Manzo ile Koyuncu protokol konuşmaları yaptı.

Ortak tarihin izleri

Koyuncu, iki ülke arasındaki ilişkilerin bugünkü diplomatik temaslar ve ticari anlaşmalarla sınırlı kalmadığını, Akdeniz’in ortak tarihinde, yüzyıllar boyunca gelişen ticaret ağlarında ve kültürel etkileşimlerde kök salan çok katmanlı bir geçmişe dayandığını belirtti. Osmanlı dönemindeki kapitülasyonlardan 19. yüzyıldaki ticari ve mali bağlara, 20. yüzyılın siyasi ve ekonomik dönüşümlerinden günümüz iş birliklerine uzanan süreci değerlendirdi.

Koyuncu, 1963’te Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında imzalanan Ankara Anlaşması’nı bu ilişkilerin gelişiminde önemli dönüm noktalarından biri olarak niteledi. Bugün iki ülkenin sanayi, enerji, ulaştırma, savunma sanayi, teknoloji, turizm, bilimsel araştırma ve inovasyon gibi birçok alanda iş birliği yaptığını ifade etti.

Bilim diplomasisi ve akademik iş birlikleri

Konuşmasında tarihi belgelerin önemine dikkat çeken Koyuncu, TÜBA tarafından yayımlanan “İtalyan Elçilerinin Raporları (1512–1789)” adlı eseri katılımcılarla paylaştı. Venedik ve Vatikan arşivlerinde korunan diplomatik raporlara dayanan çalışmanın, Osmanlı-İtalyan ilişkilerinin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarına ışık tuttuğunu söyledi.

Koyuncu, Roma’da katıldığı ve atık su geri kazanımı üzerine araştırmaları yürüten Avrupa Birliği destekli Water4All projesine de değindi. İtalyan ortaklarla yeni proje önerileri sunulduğunu belirterek üniversiteler, bilim akademileri ve araştırma merkezleri arasındaki iş birliklerinin artırılmasının önemini vurguladı. TÜBA’nın İtalya’daki Accademia Nazionale dei Lincei ile ilişkilerine ve iki ülkenin bilim akademileri arasında imzalanan mutabakat muhtırasına dikkat çekti.

Bilim diplomasisinin ülkeler arası ilişkileri güçlendirmede temel araçlardan biri olduğunu belirten Koyuncu, iklim değişikliği, su kaynaklarının korunması, enerji güvenliği, dijital dönüşüm ve yapay zekâ gibi küresel sorunların çözümünde uluslararası bilimsel iş birliklerinin belirleyici olacağını söyledi. Bu çerçevede TÜBA’nın ev sahipliğinde 19-20 Mart 2027 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmesi planlanan Dünya Bilim Forumu’na (WSF) da işaret etti.

Oturumlarda ticaret ve tarih tartışıldı

Açılış konuşmalarının ardından Gaetano Sabatini modern dönemde kapitülasyonların ticaret alanındaki etkilerini ele aldı. Roma Tre Üniversitesi’nden Giampaolo Conte, 19. yüzyılın ikinci yarısında İtalya ile Osmanlı Devleti arasındaki ticari ve mali ilişkileri anlattı. Ortadoğu Teknik Üniversitesi’nden Ebru Boyar, Guillaume de Bondini ve geç Osmanlı İstanbul’unda yayımlanan La Turchia / La Turquie gazetesi üzerine sunum yaptı. Perugia Yabancılar Üniversitesi’nden Alessandro Albanese Ginammi, İtalya-Türkiye ticari ilişkilerini ve 1963 Ortaklık Anlaşması’nı değerlendirdi. Bruges’deki Birleşmiş Milletler Üniversitesi Bölgesel Entegrasyon Araştırmaları Merkezi’nden Lelio Lapadre ise Avrupa Birliği’nin dış ilişkileri bağlamında iki ülke arasındaki ticaretin mevcut durumunu ve geleceğini tartıştı. Programın kapanış konuşmasını Gaetano Sabatini yaptı.